Xét nghiệm ADN – Hiểu Đúng, Làm Đúng

485

Thứ Bảy, 02/08/2025, 02:47 (GMT+7)

Xét nghiệm ADN (hay còn gọi là giám định gen) là phương pháp phân tích trình tự di truyền nhằm xác định mối quan hệ huyết thống, truy tìm danh tính, hoặc hỗ trợ điều tra hình sự, pháp y và chăm sóc y tế cá nhân. Tuy nhiên, việc hiểu sai bản chất hoặc làm sai quy trình có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, không chỉ về mặt pháp lý mà còn ảnh hưởng đến danh dự, quyền lợi và cảm xúc của các bên liên quan.

Vì vậy, mỗi người khi có nhu cầu xét nghiệm ADN, đặc biệt là xét nghiệm huyết thống cha con, mẹ con, ông bà – cháu… cần nắm rõ thông tin và thực hiện đúng quy trình.

⸻

Mục lục

1. Hiểu đúng về xét nghiệm ADN

ADN là gì?

ADN (Axit Deoxyribonucleic) là vật chất di truyền chứa trong mỗi tế bào của con người. Mỗi người thừa hưởng 50% ADN từ cha và 50% từ mẹ, vì vậy xét nghiệm ADN có thể xác định các mối quan hệ sinh học dựa trên sự giống nhau hoặc khác nhau trong cấu trúc gen.

Xét nghiệm ADN dùng để làm gì?

- Xác định huyết thống: cha – con, mẹ – con, ông bà – cháu, anh em ruột, cặp song sinh…
- Pháp lý: phục vụ cho các vụ tranh chấp quyền nuôi con, nhập tịch, khai sinh, giám định thân nhân, di chúc thừa kế…
- Tìm thân nhân: trong các trường hợp thất lạc, chiến tranh, thiên tai…
- Y học cá nhân: phát hiện đột biến gen, bệnh di truyền, nguy cơ ung thư, lập phác đồ điều trị…

⸻

2. Những hiểu lầm thường gặp

❌ Hiểu lầm 1: Cứ có mẫu là xét được

Không phải mẫu sinh học nào cũng đủ điều kiện phân tích. Mẫu tóc phải có chân tóc, mẫu móng cần xử lý kỹ, mẫu vật như bàn chải, bao cao su… cần được thu đúng kỹ thuật và bảo quản đúng cách.

❌ Hiểu lầm 2: Xét nghiệm ADN là tuyệt đối 100%

Thực tế, kết quả thường có độ chính xác từ 99.99% trở lên với mẫu đạt chuẩn. Tuy nhiên, với mẫu suy giảm chất lượng, kết quả có thể không đảm bảo. Một số yếu tố như đột biến gen, cấy ghép tủy, song sinh cùng trứng… có thể gây nhầm lẫn.

❌ Hiểu lầm 3: Ai cũng có thể tự ý làm xét nghiệm

Nếu mục đích xét nghiệm liên quan đến pháp lý hoặc bên thứ ba (như con chưa đủ tuổi, người giám hộ…), cần có sự đồng ý và giấy tờ hợp pháp. Việc thu mẫu trái phép có thể vi phạm quyền riêng tư và pháp luật.

⸻

3. Làm đúng – Để kết quả chính xác, pháp lý minh bạch

Chọn trung tâm uy tín, có giấy phép

Đảm bảo trung tâm có giấy phép hoạt động từ Sở Y tế hoặc Bộ Y tế, có phòng xét nghiệm đạt chuẩn ISO, đội ngũ chuyên gia di truyền học và pháp y được đào tạo bài bản.

Cung cấp mẫu đúng quy cách

Bạn có thể xét nghiệm ADN từ các loại mẫu: máu tươi, niêm mạc miệng (nước bọt), tóc có chân, móng tay, cuống rốn, răng sữa, hoặc các mẫu đặc biệt (bao cao su, bàn chải, khẩu trang…). Tuy nhiên, nên tham khảo hướng dẫn từ chuyên gia để đảm bảo mẫu đạt chuẩn.

Rõ ràng mục đích xét nghiệm

- Nếu là xét nghiệm dân sự: có thể làm ẩn danh, không cần giấy tờ tùy thân.
- Nếu là xét nghiệm pháp lý: cần CMND/CCCD, giấy khai sinh, giấy cam kết hoặc đơn đề nghị xác nhận quan hệ.

⸻

4. Cẩn trọng với dịch vụ giá rẻ, thiếu minh bạch

Thị trường hiện có nhiều dịch vụ quảng cáo xét nghiệm ADN “giá siêu rẻ”, “chỉ từ 1XX.000đ”. Tuy nhiên, đa phần là trung gian, không có phòng xét nghiệm riêng, thiếu kiểm soát chất lượng và bảo mật thông tin cá nhân.

Lưu ý: Một xét nghiệm ADN chuẩn y tế, pháp lý thường có mức giá dao động từ 2.000.000 – 10.000.000 VNĐ, tùy theo mẫu và mục đích sử dụng.

⸻

Kết luận

Xét nghiệm ADN là công cụ y học – pháp lý mạnh mẽ, nhưng chỉ thật sự phát huy hiệu quả khi “hiểu đúng – làm đúng”. Hãy là người tiêu dùng thông minh: tìm hiểu kỹ, chọn địa chỉ uy tín, và đảm bảo quy trình hợp pháp – khoa học – bảo mật.

⸻ Xem thêm bài viết ⸻

_ Phân Biệt Xét Nghiệm ADN Dân Sự Và Hành Chính

_Lưu ý khi tự lấy mẫu ADN tại nhà – Những điều cần biết để đảm bảo kết quả chính xác